Το 2025 θα είναι προφανώς η χρονιά του Τραμπ. Αλλά και του Έλον Μασκ, αυτόκλητου Μεσσία του μέλλοντός μας. Με την τελετή ορκωμοσίας στις 20 Ιανουαρίου, στην Ουάσιγκτον, το ισχυρό δίδυμο εγκαινιάζει αναμφίβολα μια νέα εποχή για τον δυτικό κόσμο.
της Σοφίας Γαννακά
Καλή ή κακή νέα εποχή, θα δείξει. Ήδη οι δύο πρωταγωνιστές έχουν δώσει μια βάρβαρη πρόγευση με παραλογισμούς, θεωρίες συνωμοσίας, εκβιασμούς και νταηλίκια παντός είδους. Και έπεται συνέχεια. Πολλοί στοιχηματίζουν ότι οι δυο τους απλά θα επιδοθούν στη μεγαλύτερη και προκλητικότερη «ληστεία» του αιώνα. Η σαρωτική νίκη Τραμπ και η ταχεία συσσώρευση πολιτικής δύναμης του alter ego του έχουν πυροδοτήσει φόβους ότι η επερχόμενη κυβέρνηση θα λειτουργεί ως ολιγαρχία, πιέζοντας για πολιτικές που θα πλουτίζουν περαιτέρω το ηγετικό δίδυμο.
Το πρόβλημα δεν είναι φυσικά μόνο το οικονομικό. Μασκ και Τραμπ θέλουν τώρα και να κατασκευάσουν γύρω τους τον κόσμο. Να του υποδείξουν τι να σκέφτεται και κυρίως τι να ψηφίζει. Αυτή τη στιγμή ο Μασκ κατέχει τα social σε πλανητικό επίπεδο, ενώ με τους δορυφόρους γίνεται σταδιακά και ιδιοκτήτης της κάτω σφαίρας του Διαστήματος, την οποία ουσιαστικά προσπαθεί να ιδιωτικοποιήσει. Όπως αποκάλυψε η Washington Post (9/2023), ήδη μπλόκαρε μια επίθεση της Ουκρανίας με drones στο ρωσικό ναυτικό, αποσυνδέοντας τοπικά το Starlink. Γεγονός τουλάχιστον εξωφρενικό, ένας Αμερικανός επιχειρηματίας να κρίνει την έκβαση στρατιωτικής επιχείρησης σε ευρωπαϊκό έδαφος. Εσχάτως κανονίζει και τις εκλογές σε Βρετανία-Γερμανία, στηρίζοντας ακροδεξιά και φιλορωσικά κόμματα. Με ύφος χιλίων καρδιναλίων αποκάλεσε τον καγκελάριο Σολτς «ανίκανο ηλίθιο» [«Incompetent fool»] και τον κάλεσε να παραιτηθεί. Στη νέα εποχή ο πλανητάρχης δεν θα ανατρέπει πλέον κυβερνήσεις με πραξικοπήματα, CIA και αποστολή στρατού, αλλά με μια απλή ανάρτηση του Έλον Μασκ στο Χ.
Πρόκειται ουσιαστικά για ένα παράδειγμα μιας σπάνιας μορφής μη κρατικής εξουσίας. Ένας επιχειρηματίας θα έχει τη δυνατότητα να επηρεάζει κυβερνήσεις, εκλογές, οικονομίες, ακόμα και τη διεξαγωγή πολέμων. Ο Μασκ είχε ήδη λόγο στις επιλογές για το υπουργικό συμβούλιο των ΗΠΑ, συμμετείχε σε συναντήσεις με αρχηγούς κρατών και ενήργησε ως εκτελεστής στο Καπιτώλιο, στη συζήτηση του προϋπολογισμού. Κάποια φορά άρπαξε το τηλέφωνο από τα χέρια του Τραμπ για να συνομιλήσει με τον Ζελένσκι.
Σύμφωνα με έρευνα που έκαναν έξι καθηγητές μεγάλων αμερικανικών πανεπιστημίων, η ρητορική μίσους στο Χ εκτοξεύτηκε από τη στιγμή που ο Μασκ αγόρασε την πλατφόρμα. Κηρύσσοντας δήθεν την «ελευθερία» του λόγου ουσιαστικά απελευθερώνει την παραπληροφόρηση και τις θεωρίες συνωμοσίας. Αγαπημένοι του πολιτικοί είναι οι κάθε λογής λαϊκιστές συνωμοσιολόγοι, τύπου Μιλέι με το αλυσοπρίονο. Με σύμμαχο τον Τραμπ, ο επιχειρηματίας γίνεται ένα από τα πιο ισχυρά πολιτικά πρόσωπα στον κόσμο, κι αυτό χωρίς ποτέ να έχει λάβει ψήφο από τον αμερικανικό λαό.
Για πολλούς Αμερικανούς ο Μασκ θεωρείται ήρωας. Του πιστώνεται η εκρηκτική επιτυχία σε καινοτομίες που αλλάζουν ραγδαία τη μορφή του σημερινού κόσμου. Ιδιοφυία της τεχνολογίας και των επιχειρήσεων, ο ιδρυτής του SpaceX, του Starlink, της XAI και της Tesla έγινε σε 20 χρόνια o πλουσιότερος άνθρωπος του πλανήτη, με περιουσία που φτάνει τα 400 δισεκατομμύρια δολάρια. Απέκτησε πρόσφατα μια διαβρωτική εξουσία επικοινωνίας και παγκόσμιας επιρροής, ικανής να μεταμορφώσει τους μηχανισμούς με τους οποίους λειτουργεί η δημοκρατία μας. Ιδεαλιστής ή πραγματιστής, αρρωστημένος ή στρατηγικός νους, καλό ή κακό πνεύμα, ο Έλον Μασκ αναδεικνύεται σε κάθε περίπτωση στην απόλυτη περσόνα της δεύτερης θητείας Τραμπ.
Επικεφαλής πλέον μιας ομάδας υπερπλουσίων που ονομάζεται «Υπουργείο Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας», ο Μασκ έχει στόχο να εφαρμόσει τεράστιες περικοπές στις ομοσπονδιακές δαπάνες. Μόλις ανακοινώθηκε η είδηση, το «President Musk» έγινε το πλέον δημοφιλές trend στην πλατφόρμα Χ. Μια Δημοκρατική βουλευτής της Καλιφόρνιας δημοσίευσε μια εικόνα που δημιουργήθηκε με τη βοήθεια Τεχνητής Νοημοσύνης και απεικόνιζε τον Μασκ να χειρίζεται μια μαριονέτα με τη μορφή του Τραμπ. «Πρώτα ο δισεκατομμυριούχος», σχολίασε ένας Δημοκρατικός γερουσιαστής, παραφράζοντας το περίφημο σύνθημα του Τραμπ «Πρώτα η Αμερική».
Οι δηλωμένες προτεραιότητές του ακούγονται ελκυστικές, αν δεν το ψάξεις ιδιαίτερα: ελευθερία του λόγου, απελευθέρωση της αγοράς από τον βραχνά της γραφειοκρατίας, ελευθερία του τύπου, εποίκηση του Άρη και μετάβαση στη βιώσιμη ενέργεια. Είναι όμως έτσι τα πράγματα; Αυτή την «ελευθερία» λόγου ο ίδιος ο Μασκ τη χρησιμοποίησε ήδη με τον πιο παραμορφωτικό τρόπο: μετέτρεψε την πλατφόρμα Χ σε όπλο μαζικής παραπληροφόρησης, κατακεραυνώνοντας τους πολιτικούς του αντιπάλους, αρχίζοντας φυσικά από την Κάμαλα Χάρις και απειλώντας όσους τολμούν να επικρίνουν τις φιλοδοξίες του για το Διάστημα, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα ή τα τσιπάκια στον εγκέφαλο. Λογαριασμοί που σχετίζονται με το QAnon, μια τεράστια ακροδεξιά θεωρία συνωμοσίας, έχουν πληρώσει και έχουν λάβει το σχετικό μπλε σήμα πιστοποίησης, λαμβάνοντας έτσι «νομιμοποίηση».
Με τον Μασκ εισερχόμαστε προφανώς σε μια νέα εποχή παραισθήσεων και fake news. Το νέο εργαλείο παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης, που ονόμασε Grok, μπορεί να κάνει πραγματικά ό,τι ζητήσει ο χρήστης. Ο Ντόναλντ Τραμπ το αξιοποίησε ήδη προεκλογικά αναρτώντας fake εικόνα από το συνέδριο των Δημοκρατικών, όπου τα πάντα ήταν κόκκινα και γεμάτα σφυροδρέπανα, για να δείξει ότι η Κάμαλα Χάρις είναι κομμουνίστρια (!), προκειμένου έτσι να σπείρει τον πανικό στους Αμερικανούς πολίτες.
Θα ήταν τραβηγμένο να προβλέψει κανείς ότι η δεύτερη θητεία Τραμπ τείνει στη δημιουργία ενός παγκόσμιου ακροδεξιού κινήματος ενάντια στο κατεστημένο της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Ήδη όμως την αναγκάζει να κινηθεί προς την κατεύθυνση της ρύθμισης των αγορών και ιδιαίτερα των γρήγορα αναπτυσσόμενων τεχνολογιών (π.χ. τεχνητή νοημοσύνη, Διάστημα), που έκαναν τον Μασκ τον πλουσιότερο άνθρωπο στον κόσμο. Και, κυρίως, της στερεί τα αντίβαρα ελέγχου.
Πράγματι, ξέρουμε ότι με τον Τραμπ η Αμερική των θεσμικών αντίβαρων δεν θα υπάρχει πλέον.
Ο νέος πλανητάρχης έχει απόλυτη κυριαρχία στη Βουλή, στη Γερουσία, στο ανώτατο δικαστήριο αλλά και στη λαϊκή βάση. Φρόντισε προκαταβολικά να απαξιώσει όλα τα θεσμικά εργαλεία (Ανεξάρτητες Αρχές, ενδιάμεσους ελεγκτικούς μηχανισμούς, επίσημους οργανισμούς, ενώσεις και Μέσα Ενημέρωσης [«Legacy media must die»]) που ως σήμερα περιόριζαν την εξουσία όσων την κατείχαν. Εργαλεία που είχαν αναπτυχθεί τους δύο τελευταίους αιώνες (στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη) με πολύ κόπο και αγώνες πάνε για κατεδάφιση, ενώ από τον βαθμό διείσδυσής τους ή όχι στη διοίκηση κρινόταν ως τώρα η παγκόσμια πρόοδος.
Στο εξής, ο κόσμος θα πρέπει να ακούει μόνο τον Μασκ και τον Τραμπ ή τους αλλόκοτους κολλητούς που έχει ορίσει υπουργούς. Κι αυτό πρέπει ιδιαιτέρως να μας ανησυχεί: Μια εξουσία για να υπαγορεύουν κάποιοι στους άλλους την «αλήθεια» δεν έχει καμία σχέση με τη δημοκρατία.
—————–
Γερμανία: Ποιος φοβάται τον Ίλον Μασκ; – Ο πραγματικός κίνδυνος από τις παρεμβάσεις του
Στις 2 Οκτωβρίου του 2020 η τότε καγκελάριος της Γερμανίας Άγγελα Μέρκελ επαινούσε το σχέδιο κατασκευής του Giga – εργοστασίου της Tesla στο Βρανδεμβούργο ως «πρότυπο». Στις 22 Μαρτίου του 2022 ο διάδοχός της, Όλαφ Σολτς, εγκαινίαζε τη λειτουργία του εργοστασίου στο πλευρό του ιδιοκτήτη του, Ίλον Μασκ που έγραφε τότε στο «Χ»: «Ευχαριστώ, Γερμανία!».
Στις 24 Νοεμβρίου 2024 η κυρία Μέρκελ χαρακτήριζε την επικείμενη συμμετοχή του κ. Μασκ στην κυβέρνηση Τραμπ ως «εξαιρετικά προβληματική», καθώς κατέχει το 60% όλων των δορυφόρων. Και στις 19 Δεκεμβρίου 2024 ο ίδιος ο δισεκατομμυριούχος δήλωνε ότι «μόνο η AfD μπορεί να σώσει τη Γερμανία».
Λίγες ημέρες μετά, η «WELT», η πρώην (;) ναυαρχίδα του εκδοτικού οίκου Axel Springer, δημοσίευε άρθρο γνώμης, στο οποίο ο δισεκατομμυριούχος και στενός συνεργάτης του Ντόναλντ Τραμπ ανέλυε την προτίμησή του στην «Εναλλακτική για τη Γερμανία», υποστηρίζοντας ότι αποτελεί «την τελευταία σπίθα ελπίδας» για τη χώρα, η οποία «βρίσκεται στο χείλος της οικονομικής και πολιτιστικής καταστροφής». Δήλωνε επίσης τον θαυμασμό του για τις θέσεις της AfD στα θέματα μετανάστευσης και απορρύθμισης της οικονομίας. Σε αναρτήσεις του στο «Χ» είχε προλάβει στο μεταξύ να προσβάλει με χυδαίο τρόπο την κυρία Μέρκελ, να αποκαλέσει «ανίκανο ηλίθιο» τον Όλαφ Σολτς και να χαρακτηρίσει «αντιδημοκρατικό τύραννο» τον ομοσπονδιακό πρόεδρο, επειδή κάπου άκουσε ότι σκοπεύει υποτίθεται να …ακυρώσει το αποτέλεσμα των επικείμενων εκλογών.
Μονοπώλιο
Περίπου επτά εβδομάδες πριν από τις εκλογές, ο δημόσιος διάλογος στη Γερμανία κυριαρχείται από κάποιον που δεν έχει το δικαίωμα να συμμετάσχει σε αυτές είτε ως υποψήφιος είτε ως ψηφοφόρος. Η αρχηγός της AfD Αλίς Βάιντελ πανηγυρίζει για τον ισχυρό σύμμαχο, ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς επιδεικνύει – για κάποιους υπερβολική – ψυχραιμία υπερασπιζόμενος το δικαίωμα έκφρασης, «ακόμη και για να πει κανείς ανοησίες» και ο επικρατέστερος για την καγκελαρία αρχηγός του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) Φρίντριχ Μερτς μιλάει για «παρεμβατικότητα» και «αναίδεια» εκ μέρους του Ίλον Μασκ. H συζήτηση αυτή την στιγμή εξαντλείται στο εάν ένας πανίσχυρος επιχειρηματίας με πολιτική εξουσία επιτρέπεται να διατυπώνει ευθείες εκλογικές συστάσεις σε μια ξένη χώρα, εάν η εφημερίδα έπρεπε να του δώσει το βήμα για αυτό και εάν και κατά πόσο θα επηρεάσει τελικά η παρέμβασή του το αποτέλεσμα των εκλογών της 23ης Φεβρουαρίου. Ο προβληματισμός σχετικά με τις πραγματικές προθέσεις του κ. Μασκ, τον απώτερο σκοπό και το κίνητρό του απλώς απουσιάζει.
Κίνητρα
Παρόλη την ευκολία και τη ζέση με την οποία διατυπώνει συνήθως προκλητικό και κραυγαλέο πολιτικό σχόλιο μέσω της πλατφόρμας «Χ», ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο έχει μέχρι τώρα αποδείξει ότι το πρώτο που σκέφτεται είναι το προσωπικό του οικονομικό όφελος. Εάν επικρατούσαν οι απόψεις της AfD για «περιορισμό της κυβερνητικής υπερ-ρύθμισης, μείωση των φόρων και απορρύθμιση της αγοράς», το εργοστάσιο της Tesla στη Γερμανία, το πρώτο της εταιρίας στην Ευρώπη, θα είχε να περιμένει ακόμη μεγαλύτερα κέρδη. Επιπλέον, με το πρώην «Twitter» να λειτουργεί πλέον ως ιδεολογικός καθοδηγητής ή …υπερ-τρολ των απανταχού ακροδεξιών δυνάμεων και να καθορίζει την ατζέντα της συζήτησης σε παγκόσμιο επίπεδο, ο Ίλον Μασκ αποκτά τεράστια δύναμη, ακόμη μεγαλύτερη και από αυτή στην οποία μπορεί να «μεταφράζονται» τα 200 εκατομμύρια των ακολούθων του. Ήδη στήριξε οικονομικά και πολιτικά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, ενώ δήλωσε ότι αναζητά νόμιμο τρόπο προκειμένου να διαθέσει 95 εκατομμύρια ευρώ στην προεκλογική καμπάνια του δεξιού λαϊκιστή Νάιτζελ Φάρατζ.
Τα προηγούμενα χρόνια, για πολλούς Γερμανούς, ο Ίλον Μασκ ήταν ένας ιδιοφυής επιχειρηματίας που κατάφερε να φέρει τα πάνω κάτω στην αυτοκινητοβιομηχανία, να κινητοποιήσει μια παγκόσμια επανάσταση με την ηλεκτροκίνηση και να κοιτάξει στα μάτια – αν όχι αφ’ υψηλού – τις καθιερωμένες γερμανικές εταιρίες του κλάδου. Για άλλους ήταν απλώς ένας εκκεντρικός συντηρητικός εγωμανής, οπαδός θεωριών συνωμοσίας, ένας αχάριστος ολιγάρχης, ζωντανή απόδειξη του γεγονότος ότι ο πολύ υψηλός δείκτης νοημοσύνης δεν είναι πάντα για καλό. Σήμερα όλο και περισσότεροι ενοχλούνται από το ύφος του και αισθάνονται προσβεβλημένοι από το «θράσος» με το οποίο ασκεί την κριτική του «σε ξένες υποθέσεις». Όπως αποκάλυψε μάλιστα το περιοδικό Der Spiegel, πίσω από τη δημοσίευση του άρθρου γνώμης στη WELT υπάρχει ένα πρωτοφανές παρασκήνιο, με «ανταρσία» συντακτών, απειλές αρχισυντακτών και παραιτήσεις στελεχών. Ακόμη πιο πίσω, διακρίνεται μια αξιοπερίεργη, αν όχι ύποπτη, σχέση μεταξύ του επικεφαλής του οίκου Axel Springer Ματίας Ντέπφνερ με τον Ίλον Μασκ. «Γιατί δεν αγοράζεις το Twitter; Πλάκα θα ’χε», του είχε προτείνει κάποτε ο Γερμανός μέσω δημόσιας ανάρτησης. Αργότερα τον περιέγραψε ως τον «μεγαλύτερο οραματιστή στον πλανήτη».
Στη συζήτηση προστέθηκε μετά από αυτό η ελευθερία της έκφρασης, αλλά και η δεοντολογία των ΜΜΕ που «πρέπει να προσέχουν πού δίνουν βήμα». «Να μη γίνουν οι δημοσιογράφοι φερέφωνο ολιγαρχών», ζήτησε η Ένωση Γερμανών Δημοσιογράφων.
Κίνδυνος
Ο πραγματικός κίνδυνος από τις παρεμβάσεις του Ίλον Μασκ δεν είναι όμως η ζημιά στην αξιοπιστία της WELT ή η δυσφήμιση της Γερμανίας. Ακόμη και αν η στήριξη που δίνει στην AfD δεν περιλαμβάνει οικονομική διάσταση, της δίνει μια εξαιρετικά πολύτιμη διαφήμιση και νομιμοποίηση στην πιο κρίσιμη στιγμή. Κάποιοι που ενδεχομένως ενοχλούνταν από την απλοϊκή και λαϊκιστική προσέγγιση του κόμματος σε θέματα της επικαιρότητας, από την έλλειψη καλλιέργειας των στελεχών της και εμπεριστατωμένων θέσεων σε τομείς εκτός του μεταναστευτικού, μπορούν τώρα δώσουν στον εαυτό τους μια δικαιολογία: «Ο πλουσιότερος άνθρωπος στον πλανήτη και ένας από τους πιο έξυπνους προτείνει να ψηφίσουμε AfD, δεν μπορεί, κάτι θα ξέρει…». Χάρη στον κ. Μασκ, η AfD εξασφαλίζει νέα επιχειρήματα και ένα πρόσωπο για να απευθυνθεί σε νέο κοινό.
Πώς αντιμετωπίζεται λοιπόν κάποιος που διαθέτει πάνω από 420 δισεκατομμύρια δολάρια, ελέγχει ένα εξαιρετικά διαδεδομένο μέσο κοινωνικής δικτύωσης, το 60% των δορυφόρων που βρίσκονται στο διάστημα και μια καρέκλα στο αμερικανικό υπουργικό συμβούλιο; Πιθανότατα όχι με τους γνωστούς μέχρι τώρα όρους. Και σίγουρα όχι με απειλές, οργή και «μούτρα» ή με προειδοποιήσεις όπως η τελευταία του υπουργού Οικονομίας Ρόμπερτ Χάμπεκ μέσω του Spiegel: «Κάτω τα χέρια από τη δημοκρατία μας, κύριε Μασκ!». Η δημοκρατία στη Γερμανία κινδυνεύει από τη στήριξη στην AfD όσο κινδύνευσε και στις ΗΠΑ από τις επανειλημμένες δηλώσεις στήριξης γερμανών πολιτικών και ΜΜΕ στην Κάμαλα Χάρις. Μπορεί ωστόσο να κινδυνεύσει από την συγκέντρωση σε λάθος χέρια μέσων που μπορούν να κατευθύνουν την κοινή γνώμη, να διαδώσουν ψευδείς ειδήσεις, να παρακολουθούν πολίτες, ακόμη και να χρηματοδοτούν ξένες καμπάνιες. Είναι ενδεικτικό ότι το «Χ» έχει χάσει περίπου το 80% της αξίας του και πάνω από 1,5 εκατομμύριο χρήστες από όταν πέρασε στα χέρια του, έχει όμως αυξήσει την επιρροή του, η οποία αναμένεται να πολλαπλασιαστεί περαιτέρω στις 20 Ιανουαρίου, όταν ο Ίλον Μασκ θα αναλάβει το αμερικανικό Υπουργείο Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας, σε ένα εγχείρημα που αναμένεται με εξαιρετικό ενδιαφέρον – και αγωνία – σε όλον τον πλανήτη.
Στη Γερμανία «μετράει η βούληση των πολιτών και όχι οι αλλοπρόσαλλες δηλώσεις ενός δισεκατομμυριούχου από τις ΗΠΑ», δήλωσε προχθές ο Όλαφ Σολτς, με την ελπίδα ότι στις 23 Φεβρουαρίου θα επικρατήσει η δική του λογική. Προηγουμένως, την ερχόμενη Πέμπτη, ο Ίλον Μασκ θα συνομιλήσει στο «Χ» με την αρχηγό της AfD, Αλίς Βάιντελ και θα της χαρίσει πιθανότατα την πρώτη «νίκη». Εκατομμύρια βλέμματα εντός και εκτός Γερμανίας θα στραφούν πάνω της. Το Βερολίνο όμως θα πρέπει πια να έχει μάθει καλά με ποιον έχει να κάνει: με κάποιον που αγαπά το χάος και δε διστάζει να το δημιουργήσει.
Πηγή: iefimerida.gr, liberal.gr
