Δύο στα τρία παιδιά στην Ευρώπη έχουν υποστεί «σεξουαλική βλάβη» στο διαδίκτυο – Τι συμβουλεύουν οι ειδικοί για την προστασία τους
Τα παιδιά να δαπανούν πολλές ώρες στις ηλεκτρονικές συσκευές συνομιλώντας στα κοινωνικά δίκτυα ή παίζοντας διαδικτυακά παιχνίδια. Η ενασχόληση των παιδιών με το διαδίκτυο δεν σημαίνει μόνο ψυχαγωγία, αλλά μπορεί να εγκυμονεί και κινδύνους. Μεταξύ αυτών, η αποπλάνησή τους μέσω διαδικτύου.
Χρήστες του διαδικτύου προσελκύουν παιδιά με ένα προφίλ φιλικό, παριστάνοντας συχνά ότι είναι συνομήλικοί τους. Κερδίζουν την εμπιστοσύνη τους και λίγο καιρό μετά, αρχίζουν να μιλάνε στα παιδιά με ερωτικό περιεχόμενο, τους ζητάνε να αποστείλουν φωτογραφίες ερωτικού περιεχομένου για να καταλήξουν μετά σε πιο σοβαρές μορφές κακοποίησης, αλλά και σε απειλές και εκβιασμούς.
Η 13χρονη Ν. τηλεφώνησε στη γραμμή υποστήριξη 1056 του «Χαμόγελου του Παιδιού» και περιέγραψε το πώς ένας 30χρονος επικοινωνούσε μαζί της μέσω πλατφόρμας κοινωνικού δικτύου, της μιλούσε χυδαία και της ζητούσε να του στείλει φωτογραφίες με ακατάλληλο περιεχόμενο. Η ίδια είχε την ψυχραιμία να κρατήσει αντίγραφο από όλες τις συνομιλίες, ωστόσο η αγωνία της ήταν να μάθει το πώς μπορούσε να αντιμετωπίσει το περιστατικό αυτό. “Οι ψυχολόγοι του «Χαμόγελου του Παιδιού» της ζήτησαν να μοιραστεί το περιστατικό με κάποιον ενήλικα που εμπιστεύεται, εκείνη ενημέρωσε τη μητέρα της και στη συνέχεια τους δόθηκαν όλες οι κατευθύνσεις σχετικά με τις ενέργειες που θα πρέπει να ακολουθήσουν για να διασφαλιστεί η προστασία του παιδιού”, λέει η κα Μαρία Κουζινοπούλου.
Τον περασμένο Φεβρουάριο, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ασφαλούς Πλοήγησης στο Διαδίκτυο, μαθητές-εθελοντές του Ευρωπαϊκού Μαθητικού Εθελοντικού Δικτύου «Yousmile» και του «Χαμόγελου του Παιδιού» πραγματοποίησαν έρευνα σε πλατφόρμες ανώνυμης συνομιλίας δημιουργώντας τρεις υποθετικούς χαρακτήρες κοριτσιών 14, 15 και 16 ετών. Τα συμπεράσματα ήταν σοκαριστικά.
Το 58% των χρηστών που είχαν μέσο όρο ηλικίας τα 37 έτη συνέχιζαν τις συνομιλίες γνωρίζοντας ότι μιλάνε με ανήλικη. Ένας στους έξι ενήλικους χρήστες, με μέσο όρο ηλικίας τα 41 έτη, προχώρησε σε σεξουαλικοποίηση της συζήτησης, αποπλάνηση, πίεση για αποστολή φωτογραφικού υλικού ή κάποια μορφή συνομιλίας παραβιαστική για τα παιδιά.
Ο πρόεδρος του «Χαμόγελου του Παιδιού», Κώστας Γιαννόπουλος, μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ κάνει λόγο για ένα φαινόμενο χωρίς σύνορα, «όπου πλέον έχουν αποθρασυνθεί όσοι επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τα παιδιά σε εθνικό ή διεθνές επίπεδο». «Όλα ξεκινάνε από το ψάρεμα παιδιών μέσα από το Ίντερνετ, ενώ χρησιμοποιούν πλέον παιδιά μέσα στο βαθύ και σκοτεινό διαδίκτυο, όπου γίνονται δυστυχώς φριχτές καταστάσεις με ζωντανή κακοποίηση παιδιών», περιγράφει.
Το πρώτο εξάμηνο του 2023 το «Χαμόγελο του Παιδιού» διαχειρίστηκε 84 κλήσεις στις τηλεφωνικές του γραμμές (Εθνική Γραμμή SOS 1056 και εφαρμογή chat 1056, Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης 116111, Ευρωπαϊκή Γραμμή για τα Εξαφανισμένα Παιδιά 116000 και Εθνική Γραμμή για τους Αγνοούμενους Ενήλικες 1017) σχετικά με περιστατικά στο Διαδίκτυο.
Από αυτές τις κλήσεις, το 42% αφορούσε σε προβληματική χρήση του διαδικτύου, το 15% σε σεξουαλικό διαδικτυακό εκβιασμό (sextortion), το 15% σε μηνύματα με σεξουαλικό περιεχόμενο (sexting) και ακολουθούν με μικρότερα ποσοστά φαινόμενα cyberbullying, έκθεσης σε ακατάλληλο περιεχόμενο, εξαπάτησης για την απόκτηση προσωπικών δεδομένων (phishing), αποπλάνησης μέσω διαδικτύου (grooming) και προβληματικής μη σεξουαλικής συνομιλίας με ενήλικα. Στις γραμμές καλούν πρωτίστως τα ίδια τα παιδιά, αλλά και γονείς και εκπαιδευτικοί, στους οποίους παρέχεται ψυχολογική υποστήριξη, ενημέρωση για το πού μπορούν να απευθυνθούν και συμβουλές.
Σε περίπτωση που οι ψυχολόγοι εντοπίσουν ότι υπάρχει κίνδυνος για ένα παιδί και δεν υπάρχει άλλος τρόπος να διασφαλιστεί η ασφάλειά του ή κινδυνεύει η ζωή του, τότε ενημερώνουν οι ίδιοι τις αρμόδιες αρχές.
Υπολογίζεται ότι στην Ευρώπη δύο στα τρία παιδιά έχουν υποστεί σεξουαλική βλάβη στο διαδίκτυο, όπως προκύπτει από πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη από την «Economist Impact» και δόθηκε στη δημοσιότητα από το παγκόσμιο κίνημα για την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης των παιδιών «WeProtect Global Alliance». Το 79% των κοριτσιών (σε σύγκριση με το 57% των αγοριών), τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα και τα άτομα από εθνικές μειονότητες πλήττονται δυσανάλογα από το φαινόμενο αυτό.
Στις περισσότερες περιπτώσεις διαδικτυακής εκμετάλλευσης ή κακοποίησης πιο ευάλωτοι φαίνεται ότι είναι οι έφηβοι, ηλικίας άνω των 13 ετών, εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η ψυχολόγος των γραμμών βοήθειας και υποστήριξης του «Χαμόγελου του Παιδιού», Σταυρούλα Σπυροπούλου. «Όσο αυξάνεται η ηλικία του παιδιού, αυξάνεται και η επικινδυνότητα θυματοποίησής του», παρατηρεί η ίδια, «γιατί τα παιδιά εφηβικής ηλικίας αποκτούν μεγαλύτερη εξοικείωση με τις δυνατότητες που παρέχει το διαδίκτυο και τείνουν να πειραματίζονται περισσότερο εκθέτοντας την ιδιωτική τους ζωή κατά τη συνομιλία τους με αγνώστους, γιατί θεωρούν ότι έχουν τον έλεγχο της κατάστασης».
Ωστόσο, το φαινόμενο φαίνεται πλέον να εξαπλώνεται και σε μικρότερες ηλικίες, «καθώς όσο το διαδίκτυο χρησιμοποιείται και από μικρότερα παιδιά, τόσο τα προβλήματα διευρύνονται και σε μικρότερες ηλικίες», υπογραμμίζει η ψυχολόγος του «Χαμόγελου του Παιδιού». Χαρακτηριστικό είναι ότι στην έρευνα του «WeProtect Global Alliance» το ένα τέταρτο όσων έλαβαν σεξουαλικό περιεχόμενο από ενήλικους, ήταν ηλικίας 9-12 ετών, ενώ το 14% ήταν κάτω από εννιά ετών!
Ενίσχυση της σχέσης γονέα-παιδιού
«Δεν μπορούμε να αποκόψουμε τα παιδιά από το διαδίκτυο τη σημερινή εποχή», τονίζει εμφατικά η κ. Σπυροπούλου. «Είναι ένας χώρος στον οποίο τα παιδιά διασκεδάζουν, κάνουν φίλους, κάνουν κοινωνικές επαφές, μελετούν, οπότε δεν μπορούμε να δαιμονοποιήσουμε το διαδίκτυο στην ολότητά του. Ωστόσο, οφείλουμε ως γονείς αν θέλουμε να προστατέψουμε τα παιδιά μας, να είμαστε πλήρως ενημερωμένοι για τους κινδύνους που μπορεί ένα παιδί να αντιμετωπίσει εκεί», προσθέτει.
Η ενίσχυση της σχέσης μεταξύ γονέα και παιδιού αποτελεί το κύριο μέλημα των ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών που βρίσκονται πίσω από τις τηλεφωνικές γραμμές του «Χαμόγελου του Παιδιού». «Αυτή είναι η σχέση που μπορεί να προστατέψει ένα παιδί. Είναι πολύ σημαντικό στη σχέση γονέα και παιδιού να υπάρχει δέσιμο και νοιάξιμο, προκειμένου να μην δυσκολευτεί να εκφράσει το παιδί μία δυσκολία του», υπογραμμίζει η κ. Σπυροπούλου.
Το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου που λειτουργεί υπό την αιγίδα του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας στην Κρήτη, εξέδωσε συμβουλές σχετικά με την ασφαλέστερη πλοήγηση των παιδιών στο διαδίκτυο. Το Ελληνικό Κέντρο Ασφαλούς Διαδικτύου λειτουργεί γραμμή βοήθειας στο τηλέφωνο 210-6007686, στο mail: [email protected] και μέσω chat στην ιστοσελίδα https://www.help-line.gr/ Επίσης, στην ανοιχτή γραμμή καταγγελιών www.safeline.gr δέχεται καταγγελίες για παιδική κακοποίηση και παράνομη χρήση του διαδικτύου. Στις συμβουλές του υπογραμμίζει ότι η πλέον αποτελεσματική μέθοδος για τη μείωση του κινδύνου να εκτεθεί το παιδί σε ακατάλληλο περιεχόμενο κατά την πλοήγησή του στο διαδίκτυο, είναι η ενημέρωση και η εκπαίδευση του παιδιού ώστε να μάθει να χρησιμοποιεί το διαδίκτυο με ασφάλεια.
Σχετικά με την επαφή των μικρότερων παιδιών με την τεχνολογία, επισημαίνει ότι οι γονείς χρειάζεται να φτιάξουν ένα καθημερινό πρόγραμμα στη ζωή των παιδιών που θα περιλαμβάνει διάφορες δραστηριότητες, προκειμένου να αντλούν χαρά και ευχαρίστηση από δραστηριότητες στην πραγματική ζωή. Καθώς τα παιδιά μικρής ηλικίας δεν είναι σε θέση να χειριστούν δικές τους έξυπνες ηλεκτρονικές συσκευές με πρόσβαση στο διαδίκτυο, η έκθεση σε αυτές θα πρέπει να γίνεται με εποπτεία ενήλικα, με υψηλό ποιοτικά περιεχόμενο και οριοθετημένο ως προς το χρόνο. Τέλος, σημειώνει ότι οι γονείς πρέπει να γίνουν μέρος και της διαδικτυακής ζωής των παιδιών τους, προκειμένου να είναι κοντά τους και να κατανοούν τον κόσμο τους. Έτσι, οι γονείς θα είναι σε θέση να υποστηρίξουν και να συμβουλεύσουν τα παιδιά.
Όταν το παιδί πέσει θύμα αποπλάνησης στο διαδίκτυο
Τι γίνεται, όμως, σε περίπτωση που το παιδί πέσει θύμα αποπλάνησης στο διαδίκτυο; Η ψυχολόγος, Γιαρμίλα Τόμκοβα από την ομάδα του Safer Kids Online, της πλατφόρμας που έχει δημιουργήσει η παγκόσμια εταιρεία ψηφιακής ασφάλειας ESET με στόχο την ευαισθητοποίηση γονιών, παιδιών και εκπαιδευτικών σε θέματα ψηφιακής ασφάλειας των παιδιών, εξηγεί ότι μερικά από τα πρώτα σημάδια είναι ότι το παιδί αρχίζει να συμπεριφέρεται με αφύσικο τρόπο. Για παράδειγμα, λαμβάνει ένα μήνυμα κειμένου και δεν το ανοίγει αμέσως ή γυρίζει το τηλέφωνο ανάποδα για να το κρύψει ή χρησιμοποιεί το τηλέφωνό του περισσότερο τη νύχτα ή μόνο όταν δεν υπάρχουν ενήλικες κοντά.
«Ένα από τα πρώιμα σημάδια ότι το παιδί χειραγωγείται, είναι ο δισταγμός του να μιλήσει γι’ αυτό. Η τοξικότητα της κακόβουλης σχέσης το έκανε να αισθάνεται σαν να έχει κάνει κάτι κακό, γι’ αυτό και δεν θέλει να μοιραστεί τον εσωτερικό του κόσμο. Συχνά νιώθει άγχος μετά τη συζήτηση με τον θύτη, το οποίο μπορεί να είναι ορατό στον γονέα. Το παιδί μπορεί να αρχίσει να συμπεριφέρεται απόμακρα, να αποσύρεται από την κοινωνία, να εμπλέκεται σε περισσότερες συγκρούσεις», επισημαίνει η κ. Τόμκοβα διευκρινίζοντας όμως ότι τίποτα από τα παραπάνω δεν σημαίνει από μόνο του ότι ένα παιδί μπορεί να βρίσκεται σε επαφή με κάποιον επιτήδειο, αλλά αποτελούν κόκκινες σημαίες για τους γονείς, ώστε να αρχίσουν να παρατηρούν περισσότερο το παιδί.
Εφόσον το παιδί πέσει θύμα αποπλάνησης στο διαδίκτυο η ομάδα του Safer kids online συμβουλεύει τους γονείς να μην κάνουν το παιδί να νιώσει ότι ανακρίνεται και να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους. «Χρησιμοποιήστε παρόμοιες ιστορίες, εκπαιδευτικά βίντεο, τη δική σας εμπειρία. Αν χρειαστεί επινοήστε μια ιστορία, για παράδειγμα πείτε ότι το παιδί του φίλου σας είχε εμπλακεί σε κάτι παρόμοιο. Αυτό δίνει στο παιδί την ευκαιρία να μην αισθάνεται μόνο του σε αυτό που περνάει», σημειώνει.
Σε περίπτωση που δεν θέλει το παιδί να μιλήσει στον γονιό, είναι καλό οι γονείς να το ενθαρρύνουν να μιλήσει σε κάποιον άλλο αξιόπιστο ενήλικα. Τέλος, τονίζεται ότι το παιδί είναι το θύμα και δεν πρέπει να τιμωρηθεί από τους γονείς. Πρέπει να νιώσει ότι το να μιλάει στους γονείς, οδηγεί τελικά σε ένα ευτυχές τέλος.
———————-
Έκθεση UNICEF: «Η Κατάσταση των Παιδιών στον Κόσμο: Τα παιδιά σε έναν ψηφιακό κόσμο»
Έρευνα για τα παιδιά και το διαδίκτυο: Προκλήσεις και κίνδυνοι (Γράφημα) – Ένας στους τρεις χρήστες του Διαδικτύου παγκοσμίως είναι παιδί
Παρά την εκτεταμένη χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά (ένας στους τρεις χρήστες του Διαδικτύου παγκοσμίως είναι παιδί) δεν γίνεται τίποτε για να προστατευθούν από τους κινδύνους του ψηφιακού κόσμου και ν’ αυξήσουν την πρόσβασή τους σε ασφαλές διαδικτυακό περιεχόμενο, υπογραμμίζει η UNICEF στην κορυφαία έκθεσή της..
Η έκθεση «Η Κατάσταση των Παιδιών στον Κόσμο: Τα παιδιά σε έναν ψηφιακό κόσμο», παρουσιάζει την πρώτη ολοκληρωμένη ματιά της UNICEF στους διάφορους τρόπους με τους οποίους η ψηφιακή τεχνολογία επηρεάζει τη ζωή των παιδιών, εντοπίζοντας τις ευκαιρίες, καθώς και τους κινδύνους που υπάρχουν. Υποστηρίζει επίσης ότι οι κυβερνήσεις και ο ιδιωτικός τομέας δεν έχουν ακολουθήσει το ρυθμό των αλλαγών, εκθέτοντας τα παιδιά σε νέους κινδύνους και ζημιές και αφήνοντας πίσω τα εκατομμύρια των πλέον μειονεκτούντων από αυτά.
«Για το καλύτερο και για το χειρότερο, η ψηφιακή τεχνολογία είναι πλέον ένα μη αναστρέψιμο γεγονός στη ζωή μας», δήλωσε ο Εκτελεστικός Διευθυντής της UNICEF Anthony Lake. «Σε έναν ψηφιακό κόσμο, η διπλή μας πρόκληση είναι πώς να μετριάσουμε τις ζημιές, μεγιστοποιώντας παράλληλα τα οφέλη του Διαδικτύου για κάθε παιδί».
Η έκθεση εξετάζει τα οφέλη που μπορεί να προσφέρει η ψηφιακή τεχνολογία στα πιο μειονεκτούντα παιδιά, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που μεγαλώνουν σε συνθήκες φτώχειας ή που πλήττονται από έκτακτες ανθρωπιστικές κρίσεις. Αυτές περιλαμβάνουν την αύξηση της πρόσβασής τους στην πληροφόρηση, την οικοδόμηση δεξιοτήτων για τον ψηφιακό χώρο εργασίας και την παροχή μιας πλατφόρμας για τη σύνδεση και επικοινωνία των απόψεών τους.
Αλλά η έκθεση δείχνει ότι εκατομμύρια παιδιά μένουν πίσω. Περίπου το ένα τρίτο της νεολαίας στον κόσμο – 346 εκατομμύρια – δεν έχει δυνατότητα σύνδεσης στο διαδίκτυο, κάτι που επιδεινώνει τις ανισότητες και μειώνει την ικανότητα των παιδιών να συμμετέχουν σε μια αυξανόμενη ψηφιακή οικονομία.
Η έκθεση εξετάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο το Διαδίκτυο κάνει πιο ευάλωτα τα παιδιά σε κινδύνους και ζημιές, συμπεριλαμβανομένης της κατάχρησης των προσωπικών τους δεδομένων, της πρόσβασης σε επιβλαβές περιεχόμενο και του ηλεκτρονικού εκφοβισμού. Η πανταχού παρουσία των φορητών συσκευών, σύμφωνα με την έκθεση, έχει κάνει τη διαδικτυακή πρόσβαση για πολλά παιδιά λιγότερο ελεγχόμενη – και ενδεχομένως πιο επικίνδυνη.
Και ψηφιακά δίκτυα, όπως το Dark Web και τα κρυπτονομίσματα (cryptocurrencies), επιτρέπουν τις χειρότερες μορφές εκμετάλλευσης και κακοποίησης, συμπεριλαμβανομένης της διακίνησης και σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών σε απευθείας σύνδεση.
Η έκθεση παρουσιάζει τα τρέχοντα δεδομένα και αναλύσεις σχετικά με τη χρήση του διαδικτύου από τα παιδιά και τον αντίκτυπο της ψηφιακής τεχνολογίας στην ευημερία των παιδιών, εξετάζοντας τις αυξανόμενες συζητήσεις για τον ψηφιακό «εθισμό» και την πιθανή επίδραση του χρόνου έκθεσης στην ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Δείτε εδώ το γράφημα (Πατήστε να δείτε το γράφημα σε μεγέθυνση)
Άλλα στοιχεία από την έκθεση:
- Οι νέοι είναι η πιο συνδεδεμένη ηλικιακή ομάδα. Σε παγκόσμιο επίπεδο, το 71% είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο, σε σύγκριση με το 48% του συνολικού πληθυσμού.
- Οι αφρικανικές νεολαίες είναι οι λιγότερο συνδεδεμένες, με περίπου 3 στους 5 νέους εκτός σύνδεσης, σε σύγκριση με μόλις 1 στους 25 στην Ευρώπη.
- Περίπου το 56% όλων των ιστότοπων είναι στα αγγλικά και πολλά παιδιά δεν μπορούν να βρουν περιεχόμενο που να καταλαβαίνουν ή που να είναι πολιτιστικά σχετικό.
- Περισσότερες από 9 στις 10 αναγνωρισμένες σε παγκόσμιο επίπεδο διευθύνσεις URL για τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών φιλοξενούνται σε πέντε χώρες – τον Καναδά, τη Γαλλία, τις Κάτω Χώρες, τη Ρωσία και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μόνο η συλλογική δράση – από τις κυβερνήσεις, τον ιδιωτικό τομέα, τις οργανώσεις για τα παιδιά, τον ακαδημαϊκό κόσμο, τις οικογένειες και τα ίδια τα παιδιά – μπορεί να βοηθήσει στην εξισορρόπηση του ψηφιακού πεδίου δράσης και να καταστήσει το Διαδίκτυο ασφαλέστερο και πιο προσιτό για τα παιδιά.
Στις πρακτικές συστάσεις που βοηθούν στην καθοδήγηση αποτελεσματικότερης χάραξης πολιτικής και πιο υπεύθυνων
επιχειρηματικών πρακτικών προς όφελος των παιδιών περιλαμβάνονται:
- Παροχή σε όλα τα παιδιά προσιτής πρόσβασης σε υψηλής ποιότητας διαδικτυακούς πόρους.
- Προστασία των παιδιών από κινδύνους στο διαδίκτυο – συμπεριλαμβανομένης της κακοποίησης, της εκμετάλλευσης, της εμπορίας ανθρώπων, του ηλεκτρονικού εκφοβισμού και της έκθεσης σε ακατάλληλα υλικά.
- Προστασία του ιδιωτικού απορρήτου και της ταυτότητας των παιδιών στο διαδίκτυο.
- Δίδαγμα της ψηφιακής παιδείας για να είναι τα παιδιά ενημερωμένα, αφοσιωμένα και ασφαλή στο διαδίκτυο.
- Αξιοποίηση της δύναμης του ιδιωτικού τομέα για την προώθηση προτύπων δεοντολογίας και πρακτικών που προστατεύουν και ωφελούν τα παιδιά στο διαδίκτυο.
- Να μπει το ύψιστο συμφέρον των παιδιών στο επίκεντρο της ψηφιακής πολιτικής.
«Το Διαδίκτυο σχεδιάστηκε για ενήλικες, αλλά χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο από παιδιά και νέους – και η ψηφιακή τεχνολογία επηρεάζει όλο και περισσότερο τη ζωή και το μέλλον τους. Συνεπώς, οι ψηφιακές πολιτικές, πρακτικές και προϊόντα πρέπει να αντανακλούν καλύτερα τις ανάγκες των παιδιών, τις προοπτικές των παιδιών και τις φωνές των παιδιών», δήλωσε ο Anthony Lake.
Πηγή: healthstories.gr, alfavita.gr
